İnsanlar maymunlara ve diğer hayvanlara ne kadar yakın? İnsanlar bitkilerle de akraba mı?

Çeviren: Musacan Çelik
İNSANLAR MAYMUNLARA VE DİĞER HAYVANLARA NE KADAR YAKIN? BİLİM İNSANLARI BUNU NASIL ÖLÇÜYOR? İNSANLAR BİTKİLERLE DE AKRABA MIDIR?
 
Max Planck Enstitüsü’nün Evrimsel Genetik departmanından Bernhard Haubold şöyle açıklıyor;
İnsanlar, şempanzeler, goriller, orangutanlar ve onların tükenmiş ataları Hominidae adı verilen organizmalar ailesini oluşturuyor. Araştırmacılar bu grupta yaşayanlar arasından, genetik ve anatomi karşılaştırmalarından, şempanzelerin insanlara en yakın akraba olduğunu kabul ediyor.
—-
Eğer yaşam Darwin’in ortaya koyduğu modifikasyonun sonucu olsaydı bunun tarihini, morfolojik ve genetik karakterlerden yola çıkarak bir tür aile ağacı şeklinde betimleyebilirdik. Bir aile ağacının gösterdiği bütün organizma tipleri bugün yaşıyor. Ağacın alt başlıkları, bu başlığa bağlı olan tiplerin ortak atalarını belirtiyor. Biyologlar böyle alt başlıkları bir organizma grubunun son yaygın atası ve kendine has özellikleri olan alt başlığa bağlı bütün tiplerin ortak atadan gelme organizmalar grubunu oluşturduğunu belirterek adlandırıyorlar. Hominidae diyagramının sağında, ortak atadan gelme gruplardan, goril, insan ve şempanze ikinci alt başlıkta bulunuyor. Bu grubun içindeki hayvanlardan, insanlarla son yaygın atayı  paylaşmış olanın ise şempanze olduğu biliniyor.
—-
       Kendine has özellikleri barındıran ve ortak atadan gelme grubun yaşını tahmin  etmemize izin veren iki tür kanıt var; fosil verisi ve yaşayan organizmaları kıyaslayarak elde edilen veri. Kavramsal olarak fosilleri yorumlayabilmek kolay. İlk fosilin yaşı belirlenir. ( radyokarbon teknikleri vs. kullanılarak) sonra problemdeki organizmanın atasının en az ne kadar yıl önce var olduğunu öğrenilir. Ancak yalnıza birkaç fosil çevremizdeki biyoçeşitlilikle kıyaslanmaya müsait. Bu yüzden araştırmacılar kıyaslanmaya dayanan veriyi daha çok göz önündr bulunduruyorlar. Hepimiz kardeşlerin birbirlerine, kuzenlerden daha çok benzediği biliyoruz, bu kardeşlerin son yaygın atalarının (örneklemeye göre ebeveynlerin) kuzenlerden daha fazla olduğunu gösteriyor ( örneklemeye göre büyükanne/baba). Analojik olarak,bitkiler ve insanlar arasındaki benzerliğe göre  insanlar ve şempanzeler arasındaki mükemmel benzerlik, insanın ve şempanzenin son yaygın atasının, insanın ve bitkilerin son yaygın atasından daha eski olduğunu kanıtlar vaziyette. Benzerliğin, bu bağlamda, göz ve iskelet yapısı gibi morfolojik özellikler olduğu belirtilmekte.
—-
    Morfolojik veriyle ilgili tek problem, bunun yorumlanmasının bazen zor olması. Örneğin, hangi benzerliklerin yaygın atadan sonuçlandığının aslını bulmak. Üstelik bu veriden zaman tahmini sağlamak neredeyse imkansız. Yani anatomi analizlerine karşın, organizma grupları içindeki ilişkiler, müsait veri eksikliği nedeniyle belirsiz kaldı.
—-
   Bu 1950lerde ve 1960larda protein ve DNA dizilimi verisi, herbiri ayrı olarak, müsait hale geldiğinde değişti. İki organizmadaki proteinin dizilimlerinin (hemoglobin diyelim) karşılaştırılabildi ve iki dizilimin farklı olduğu pozisyon sayısı sayıldı. Kısa süre sonra, yapılan çalışmalardan proteinin evrimsel değişim hızının zaman içinde ve farklı soylar üzerinde yaklaşık olarak sabit olabileceği öğrenildi. Bu keşif moleküler saat olarak adlandırıldı. Eğer saat fosil verisi veya karaların kayması verisi kullanılarak ayarlanmış olsa, çeşitli organizma gruplarının devirleri, dizilimlerinin kıyaslanması üzerine teorik olarak hesaplanabilirdi. Muhakeme etme yöntemi kullanılarak, insan ve şempanzelerin son yaygın atasının (genlerimizin %99’unu paylaştığımız) 5 milyon yıl önce yaşadığı tahmin ediliyor. Eğer azıcık uzağa gidersek Hominidae grubu 13 milyon yaşında. Biraz daha uzağa gidersek, etenelilerin 60 ila 80 yaşında olduğunu ve 4 uzuvlu olduğunu veya dört üyelilerin 300 ila 350 milyon yıl önce yaşında olduğunu ve ilk kordalıların (notokordasız hayvanlar) 990 milyon önce var olduğunu buluruz. İnsanlar bu art arda gelen  geniş grupların hepsine mensuptur.
—-
   Bu yolda ne kadar geriye gidebiliriz? Eğer gezegenimizde bütün yaşamları izlersek, gezegenimizin 4,5 milyar yaşında olduğunu kabul etmek mecburiyetinde kalırız. Fosil gibi en yaşlı bakteriler 3,5 milyar yaşında, yani bu gezegenimizin yaşıyla ilgili uyarıcı bir tahmin. Soru, bu tarihten önce, bütün yaşamların son yaygın atasının ortak bir atasının olup olmadığı. Geçen 30 yılın üstünden, bitkilerin,hayvanların ve mikropların temel biyokimyasal beraberliğinin git gide görünür oldu. Bütün organizmalar benzer genetik mekanizmayı ve metabolizmaya bağlı biyokimyasal motifleri paylaşırlar. Yaşayan her canlı birbirine arkabadır bu yüzden geçmişte ortak atadan gelme muhtemeldir. Yaşamın en ilkel şekli ilk ökaryotik hücreye evrilmek için iki milyar yıldan daha fazla sürmüştür. Bu bitkilerin, fungi aleminin ve hayvanların son yaygın atalarının 1.6 milyar yıl önce yaşamış olduğunu belirtiyor.
—-
    Bugün biyologların evrimi kabul etmedeki geçliği doğrusu hakkında tartışmalar biyolojik evrimi çevreliyor. Bununla ilgili tek gerekçe, yaşayan canlıların ömrü boyunca önemli modifikasyonlarının farkedilmesinin zor olması. Darwin hiç doğada meydana gelen bir evrim görmedi ve fosillere, bitki ve hayvan ıslahı kanıtlarına güvenmek zorunda kaldı. Onun fikri türler içinde zamanda oluşan farklılıklar, biyolojik çeşitliliğin en makul teorisi olarak kaldı. Bugün bu durum değişti. Şimdi, doğada sayısı tespit edilmiş, Galapagos Adaları’ndaki –Darwinin üzerinde  çalışmalar yaptığı ispinozlar hariç, birçok evrim var.
Yazı: http://www.scientificamerican.com/article/how-closely-related-are-h/
Resim: http://www.yedirenkhaber.com/hayvanlar-alemi/kizlari-cilgina-ceviren-yakisikli-goril/haber-207726
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s