Lağım fareleri çikolata yemektense arkadaşlarını kurtarmayı seçiyor

Marc Bekoff

Çeviri: Elif Çavdar

Yaklaşık bir ay kadar önce yazdığım “Lağım Farelerinin Duygusal Yaşamları:Lağım Fareleri Arkadaşının Yüzündeki Acıyı Okuyabiliyorlar” adlı makalesinde lağım farelerinin acı çeken arkadaşlarının yüzündeki acıyı okuyabildiklerini ifade etmiştim. Bu fareler hakkında kalın bir araştırma listesi de mevcut; “Lağım Fareleri Yapmadıkları Şeyler İçin Pişmanlık Duyarlar: Davranışsal Nörobilim” adlı araştırma projesi bize farelerin bilişsel ve duygusal kapasitelerinin ne kadar gelişmiş olduğunu , “Empatik Lağım Fareleri Tutsak Arkadaşlarını Serbest Bırakıyorlar” adlı araştırma projesiyse lağım farelerinin empati gösterdikleri ve sıkışan arkadaşlarını kurtardıklarını gösteriyor. “Lağım Farelerinde Empati ve Toplum Yanlısı Davranışlar” adlı son yapılan deneydeyse fareler bencilce bir çikolata ziyafeti çekmek ya da arkadaşını serbest bırakmak konusunda özgürler. Yapılan bu deneyler sonucunda “İnanılmaz, kim lağım farelerinin diğerlerine karşı empati kuracağını tahmin ederdi ki ?”,”Gerçekten mi? Bunu bilmiyordum” gibi yorumlar duymak mümkün.

Bu mükemmel araştırmalara ek olarak, yeni bir araştırma lağım farelerinin çikolata yemek yerine arkadaşlarını kurtarmayı tercih ettiklerini gösterdi. Bu konuya Emily Underwood, “Lağım fareleri Boğulmak Üzere Olan Arkadaşını Kurtarmak İçin Çikolatadan Vazgeçiyor” adlı makalesinde yer vermiştir. Lağım farelerinin ,çok sevmeseler de, yüzdükleri bilinmektedir. Curt Richter’ın lağım farelerine kurtulacaklarına dair umut verip daha sonra onların boğulmasına göz yumduğu insanlık dışı deneyin aksine, bu araştırmada lağım farelerinin herhangi bir boğulma riski söz konusu değil. “Boğulan Lağım Fareleri ve İnsan Depresyonu: Kim için Pozitif Psikoloji?” adlı makalede bu mide bulandırıcı araştırma projesini okuyabilirsiniz.

Nobuya Sato, Ling Tan, Kazushi Tate ve Maya Okada “Lağım fareleri ıslanan türdeşlerine yardım ediyor” adlı makalede özetle şunları belirtiyor; Yardım etme davranışı, bireyin dezavantajlarını düşünmeksizin bir diğerine yardım etmesi olarak tanımlayabileceğimiz bir olumlu sosyal davranıştır. Son araştırmada, lağım farelerinin suda ıslanan türdeşlerini kurtarıp kurtarmayacaklarını inceledik. 1.Deneyde, lağım fareleri, su altında kalan arkadaşlarına yardım etmek için kapıları açmayı hemen öğrendiler. Ayrıca deney, acı çeken arkadaşını gören farelerin kapıyı daha hızlı açtığını da göstermiştir. Buna ek olarak, ıslanmaktan hoşlanmayan lağım farelerinin ıslandıkları takdirde, hiç suda ıslanmamış türdeşlerine göre daha çabuk hareket ettikleri ve arkadaşlarını kafesten daha hızlı bir şekilde çıkardıkları gözlenmiştir. Yapılan 2.deney, arkadaşlarının tehlikede olmadığı bir durumda lağım farelerinin kapıyı açmadığını göstermiştir. 3.deneydeyse, lağım faresi bir tanesinde yemek ödülü , diğerindeyse tehlike altında olan türdeşinin bulunduğu iki kapı arasında tercih yapmaya zorlanmıştır. Kapıyı açmayı nasıl öğrendiklerine bakmaksızın, deneylerin çoğunda, fareler yemek ödülünü almadan önce arkadaşlarına yardım etmiştir, bu da onlar için diğerlerine yardım etme düşüncesinin yemek yemekten daha önemli olduğunu göstermiştir. Yapılan deneylerin sonuçlarına bakacak olursak, yardımsever farelerin tehlike altındaki arkadaşlarına karşı empatiye benzer bir duygu hissettiklerini göstermiştir.

Yardım Ediyoruz Çünkü Bu Bizim Tabiatımızda Var

Bu konu gibi birçok konuda araştırmalarda yer alan , Şikago Üniversitesi Nörobiyoloji Uzmanı Paggy Mason’a göre; lağım fareleri havuz kuruyken arkadaşlarına yardımcı olmadılar, arkadaşlarıyla birlikte olmak için değil de onların acılarına bir son vermek için yardım ettiler. Daha önceden suya daldırılan fareler, arkadaşlarını nasıl kurtaracaklarını ,hiç suya girmemiş arkadaşlarına göre daha çabuk öğreniyorlar; bu da empatinin onların hareketlerini nasıl etkilediğini gösteriyor. Sadece arkadaşının zor durumda olduğunu gördüğü için değil, aynı durumda kendisinin de olduğunu hatırladığı için harekete geçiyor. İnsanlar ve hayvanlar birçok konuda farklı olsalar da bu araştırma bize yardımseverliğin kültür ve yetiştirilme dışında evrimsel temelleri olduğunu da göstermiştir.

Hayvan Refahı Yasası (AWA) Bu Araştırma Sonuçlarına Gerekli Önemli Vermeli

Prestijli gazetelerde yayınlanan bu araştırmanın bulgularına dayanarak Amerikan Federal Hayvan Refahı Yasası’nın farelere az da olsa koruma sağlayacağı düşünülebilir. Buna rağmen, Hayvan Refahı Yasası lağım farelerini ve milyonlarca hayvanı korumuyor ve fareler, “hayvan” olarak bile görülmüyor. Federal kayıtlarda yer alan bir cümle bize, farelerin hayvan olarak kabul edilmediğini açıkça gösteriyor; “Hayvan teriminin yasadaki tanımını düzenlemek adına Hayvan Refahı Yasası’nda değişiklikler yapılmaktadır. Çiftlik Güvenliği ve Kırsal Yatırım Yasası çerçevesinde; özellikle deneyler için yetiştirilmiş kuşlar, Rattus cinsi lağım fareleri, Mus cinsi fareler “hayvan” tanımı dışında değerlendirilmektedir.” (cilt.69, no.108, 4 Haziran 2014)

Bu hayvanların “hayvan” olarak adlandırılmaması nasıl açıklanabilir? Yapılan bu açıklama, lağım farelerine “bilim” adı altında her şeyin yapılmasına olanak sağlıyor. Fareler kendilerini araştırmacıların elinde gerçekleşen bu berbat ve acımasız tedavilerin olumsuz sonuçlarıyla karşı karşıya buluyorlar.

Yetkililer ve Araştırmacılar Yapılan Bu Zulme Gözlerini Yummayı Bırakmalı

Yapılan araştırmanın da gösterdiği gibi, lağım fareleri bilişsel ve duygusal kapasiteye sahipler, peki neden hala onlara laboratuvarda işkence etmeye ve onların birer “hayvan” olduklarını reddetmeye devam ediyoruz? Bu gidişata bir “dur” deme zamanı gelmedi mi? Araştırmacıların bu büyüleyici yaşamları korumak adına adım atmaları hoş olmaz mıydı? Marc Bekoff birçok araştırmacının lağım fareleriyle bağ kurduğunu ve onlara isimler koyduğunu belirtiyor, bu gidişata dur diyecek doğru insanların araştırmacılar olduğunu düşünüyor.

https://www.psychologytoday.com/blog/animal-emotions/201505/empathic-rats-save-drowning-pals-rather-eat-chocolate

Reklamlar

Lağım fareleri çikolata yemektense arkadaşlarını kurtarmayı seçiyor” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s